[Sách] Ghét, thân, thương, yêu, cưới | Alice Munro

Ghét, thân, thương, yêu, cưới – Alice Munro
Nobel văn chương 2013
Tuyển tập 9 truyện ngắn của Alice Munro, có lẽ giống như những tác phẩm Nobel Văn chương khác, không hề dễ đọc.
Điều đặc biệt của những tác phẩm như vậy, mà mình đoán, là ở sự đa tầng ý nghĩa và khả năng khơi gợi của nó. Và một đặc điểm chung nữa: kén người đọc.
Đối với mình, 9 truỵên ngắn hơn 300 trang của Alice không phải là dễ đọc và có thể đọc trong thời gian ngắn. Cần một sự lắng lòng, cần chậm lại để suy niệm, và cả tưởng tượng về những gì được mô tả.
Giọng văn đơn giản chỉ là trần thuật và mô tả, đương nhiên, hạn chế của văn dịch khiến mình không học hỏi được nhiều về cách sử dụng từ ngữ, nhưng rõ ràng cách kể chuỵên của Alice, dù qua ngôn ngữ dịch, có thể thấy rõ là khác với cách viết truyện ngắn của đa số tác giả Á Đông.
Mô tả. Trần thuật. Sắc lạnh. Chi tiết.
Không nhận xét chủ quan, không bài học giáo điều, không khuôn khổ của giáo dục để buộc phải đưa ra một cái kết có hậu hay một lời bào chữa hay phê phán cho suy nghĩ và hành động của nhân vật. Những truyện ngắn của Alice Munro là sự phơi bày tất cả qua con mắt quan sát tinh tường mà bằng sự phơi bày đó, những tầng cảm xúc sâu lắng, được che đậy kỹ càng nhất cũng được bóc ra theo.
Với cách kể, tả khách quan, không nhận xét hay lồng ghép quan điểm chủ quan như vậy, 9 truỵên ngắn của Alice đem đến cho mỗi người đọc một cảm nhận và mức độ thấu hiểu khác nhau, mình tin chắc là như vậy.
Cùng là những câu chuyện ấy, con người ấy, giọng văn ấy, nhưng cảm quan và nhận thức của những người đọc khác nhau sẽ đẩy ý nghĩa câu chuyện đến những tầng rất khác nhau, phân chia rõ rệt. Đó hình như cũng là đặc điểm của văn Nobel.
9 truỵên ngắn của Alice xoay quanh những nhân vật chính là phụ nữ. Và hoàn cảnh sống, suy nghĩ, những cảm xúc được che giấu khéo léo hay vụng về của họ đều được khắc họa sắc sảo.
Đó là một Johanna thân phận thấp kém, ngoại hình đơn giản, tưởng an phận nhưng phút cuối lại dám hành động liều lĩnh để định đoạt hạnh phúc của mình trong Ghét, Thân, Thương, Yêu, Cưới. Vừa mừng mà cũng thật chua xót cho cô khi hạnh phúc mà cô tưởng là có thật ấy được tạo ra bởi một trò đùa của bọn trẻ con, mà chính nhờ trò đùa ấy, cô có một tấm chồng, những đứa con, và gia đình của riêng mình để chăm nom.
Đó là một Jinny mệt mỏi kiệt quệ với những đợt hóa trị, xạ trị ung thư, với cái đầu trọc lơ thơ vài cọng tóc trong Cầu Phao. Alice lẫn Jinny đều không hề nói với chúng ta rằng cô ấy mệt như thế nào, buồn và nhạt nhẽo ra sao với sự chăm nom quan tâm ngày càng hờ hững ở anh chồng. Phải chăng Jinny quá mệt mỏi để có thể cảm thấy cần phẫn nộ hay than vãn? Hay cô tự cho mình là gánh nặng nên không thể đòi hỏi than vãn? Để rồi những quan tâm nhẹ nhàng là một sự dẫn dắt đến những rung động rất bất ngờ, thoáng qua, nhưng rất thật. Chúng ta thật yếu đuối, đáng thương, cần được thấu hiểu và yêu thương biết bao, dù đôi khi chúng ta chẳng bao giờ nói ra như thế.
Đó là cô Alfrida lớn lên nhờ sự cưu mang của người thân. Chỉ bằng những mô tả và một vài lát cắt từ quan sát của người cháu gái, nhân vật tôi. Alfrida hiện ra với đầy đủ cá tính và sự sống động của một cô gái bất hạnh nhưng mạnh mẽ đi qua tất cả những đau khổ lẫn cô độc, thiếu thốn tình cảm. Bằng sự nhạy cảm của một người đọc, tôi cho rằng Alfrida có yêu cha của nhân vật tôi, tức là anh họ của mình. Và vì đó là một tình yêu không được phép, họ đã giấu giếm, phớt lờ tình cảm của chính mình để ai nấy có cuộc sống riêng. Và cô con gái của Alfrida bất ngờ xuất hiện nơi cuối truyện liệu chăng chính là con của Alfrida và anh họ?
Đó là những con người duy trì cuộc hôn nhân tẻ nhạt trong suốt cuộc đời mình để rồi nhận ra hố ngăn cách càng ngày càng lớn và họ nhàm chán duy trì mối quan hệ cho tới ngày mồ yên mả đẹp. Vì sự bất đồng về đức tin và tôn giáo. Vì sự vội vã phút ban đầu cần yên bề và chọn lấy cho mình một người phù hợp để rồi nhận ra không thực sự yêu nhau. Họ gắn kết với nhau, như đã nói, tẻ nhạt. Hoặc không thể ngăn nổi những rung động mãnh liệt với một người dù chỉ mới gặp, trở nên quỵ lụy, và ngoại tình. Và lo sợ, ăn năn, rồi day dứt.
Đó là một Queenie khao khát được yêu thương và sẵn lòng bỏ nhà theo một ông già đáng tuổi cha mình để làm vợ kế của ông sau khi bà chủ nhà qua đời. Để rồi sự bất đồng về thế hệ, sự hà khắc, lãnh đạm, sở hữu, và cả sự hiểu biết khô cứng lý tính của người đàn ông đáng tuổi cha đã giết dần tình yêu trong cô để đến một ngày cô lại bỏ lại tất cả mà chạy theo một mối tình mới, trẻ trung, nồng nhiệt, phù hợp với cô hơn.
Đó là những người già đối mặt với những vấn đề về sức khỏe, chứng mất trí nhớ và nỗi khao khát được yêu thương trong tâm hồn.
Những truyện ngắn chừng ba mươi trang, là bức tranh về một thời điểm trong cuộc sống của một vài nhân vật có quan hệ với nhau, cho chúng ta nhiều cảm nhận về những cảm xúc khó giải bày của con người. Suy cho cùng, đó là những khao khát được yêu thương, được chứng tỏ bản thân, được trở nên quan trọng với một ai đó, những cảm xúc rất thường trực quanh mỗi chúng ta, chi phối hành động của chúng ta. Hơn thế nữa là lòng nhân ái, sự yêu thương, thấu hiểu và chia sẻ sâu sắc với những số phận con người nói chung và người phụ nữ nói riêng qua những câu chuyện của Alice.
Và như đã nói ở trên, mỗi người đọc khác nhau sẽ cảm nhận về 9 truỵên ngắn này ở mức độ nông sâu khác nhau.
Riêng mình, thực sự ấn tượng và học hỏi rất nhiều ở lối viết khách quan, không phân tích, không giáo điều mà để người đọc tự cảm nhận.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Blog tại WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: